Bu alanda uyuşmazlıkların büyük kısmı kötü niyetten değil, yazılmamış maddelerden çıkıyor. İki taraf farklı bir şey anladığında ve ortada belge olmadığında, haklı olan da haksız olan da elini boş bulur. Aşağıdaki dokuz madde, imzadan önce mutlaka kontrol edilmeli.
1 · Kapsam: ne araştırılacak?
Tek cümleyle, somut olarak tanımlanmış olmalı. "Eş takibi yapılacaktır" yeterli değildir; hangi kişinin, hangi tarih aralığında, hangi zaman dilimlerinde gözlemleneceği yazılmalıdır. Belirsiz kapsam, hem beklentiyi hem bedeli belirsizleştirir.
2 · Kapsam dışı: ne araştırılmayacak?
Bu madde çoğu sözleşmede yoktur ve tam da bu yüzden değerlidir. Hangi taleplerin bu çalışmaya dahil olmadığı yazıldığında, dosyanın ortasında çıkan "bunu da yapsanıza" tartışması baştan çözülmüş olur. Ayrıca hukuka aykırı yöntemlerin kullanılmayacağının açıkça yazılması, hem sizi hem büroyu korur.
3 · Süre: gün değil, etkin saat
"Üç gün" ifadesi günde iki saat de olabilir on saat de. Sözleşmede günlük etkin saat, hangi zaman aralığında çalışılacağı ve hafta sonunun dahil olup olmadığı belirtilmelidir. Süre tanımlanmadığında, sonradan "biz zaten üç gün çalıştık" cevabına itiraz edemezsiniz.
4 · Ekip: kaç kişi sahada olacak?
Bedelin en belirleyici kalemidir ve çoğu sözleşmede yazmaz. Yazılı olmadığında, tek kişilik bir çalışmanın ekip çalışması gibi fiyatlanması ya da tersi mümkündür. Kaç araştırmacının görev alacağı ve dönüşümlü çalışılıp çalışılmayacağı belirtilmelidir.
5 · Bedel ve neyin dahil olduğu
Toplam bedelin yanında, hangi kalemlerin bu bedele dahil olduğu ayrı ayrı yazılmalıdır: yol, konaklama, ekipman, bekleme saatleri, rapor hazırlığı. Ayrıca faturalanacak kalemler varsa üst sınırı belirtilmelidir — "masraflar ayrıca yansıtılır" ifadesi tek başına açık uçlu bir taahhüttür.
6 · Ödeme planı
Peşinat oranı, kalan tutarın hangi aşamada isteneceği ve ödeme kanalı yazılmalıdır. Peşinat alınması olağandır; tutarın tamamına yakınının önden istenmesi değildir. Ödemeyi iz bırakan bir kanaldan yapın — anlaşmazlıkta elinizdeki tek dayanak odur.
7 · Kapsam değişikliği prosedürü
Hedef beklenmedik biçimde şehir dışına çıkarsa, ek gün gerekirse ya da ekip büyütülmesi gerekirse ne olacak? Doğru düzenleme şudur: kapsam genişletilmeden önce sizin yazılı onayınız alınır. "Gerekirse yaparız" ifadesi, faturayı sonradan görmeniz anlamına gelir.
8 · Rapor: format ve teslim
Raporun hangi formatta hazırlanacağı ve ne zaman teslim edileceği yazılmalıdır. Hukuki süreçte kullanılacaksa bu belirtilmeli; tarih-saat kayıtlı kronolojik döküm ile özet metin aynı emeği gerektirmez. Avukatınızın ek düzenleme talep etmesi halinde bunun ayrıca ücretlendirilip ücretlendirilmeyeceği de netleşmelidir.
9 · Gizlilik ve verilerin imhası
Toplanan bilgilerin nasıl saklanacağı, kimlerle paylaşılabileceği ve dosya kapandıktan sonra ne olacağı yazılmalıdır. Avukatınızla paylaşımın yalnızca sizin yazılı talimatınızla yapılacağı belirtilmelidir. İmha talebinde bulunma hakkınız da sözleşmede yer almalıdır.
Sözleşmesiz çalışan büro
Yalnızca sözlü mutabakatla iş yürüten bir büroyla çalışmak, tüm riski sizin üstlenmeniz demektir. Bu durumda ne kapsamı ne bedeli ne de gizliliği ispat edebilirsiniz. Sözleşme talebiniz güvensizlik değil olağan iş pratiğidir; rahatsız olan bir tepki, kendisi bir cevaptır.
Devamında
Sıkça sorulan sorular
Dedektiflik sözleşmesi zorunlu mu?
Yasal olarak dayatılmış bir şekil şartı bulunmamakla birlikte, yazılı sözleşme olmadan kapsamı, bedeli veya gizliliği ispat edemezsiniz. Sözlü mutabakat anlaşmazlıkta iki tarafı da korumaz.
Sözleşmede en çok atlanan madde hangisi?
Kapsam dışı maddesi. Neyin dahil olmadığı yazılmadığında, dosyanın ortasında "bunu da yapsanıza" tartışması çıkar ve bu tartışma sizin pazarlık gücünüzün en düşük olduğu anda yaşanır.
Masraflar için üst sınır konabilir mi?
Evet ve konmalıdır. "Masraflar ayrıca yansıtılır" ifadesi açık uçlu bir taahhüttür; üst sınırı olmayan bir kalem bütçe planlamasını anlamsız kılar.
Kapsam genişlerse ne olmalı?
Kapsam genişletilmeden önce sizin yazılı onayınız alınmalıdır. Bu madde sözleşmede yoksa, ek çalışmanın faturasını sonradan görürsünüz.
Dosya erken biterse para iadesi olur mu?
Bu, sözleşmede baştan düzenlenmesi gereken bir konudur. Erken kapanışta iade veya mahsubun nasıl işleyeceği yazılı değilse, yaşandığında konuşulması zordur.
Sözleşmesiz çalışan büroyla anlaşmalı mıyım?
Önerilmez. Bu durumda tüm risk size geçer; kapsam, bedel ve gizlilik konusunda hiçbir dayanağınız olmaz.