Son gözden geçirme:
Hangi durumlarda bizi ararsınız
Kuzey Kıbrıs ile Türkiye arasındaki bağ, pek çok ailenin ve şirketin gündelik hayatının bir parçasıdır: adada okuyan bir çocuk, satın alınması düşünülen bir daire, işletmeye alınacak bir çalışan ya da tatilde tanışılıp evlilik konuşulmaya başlanan biri. Bu durumların ortak yanı, kararı verecek kişinin bilgiye uzaktan ve çoğu zaman yalnızca karşı tarafın anlattıklarıyla ulaşmasıdır. Bizi aradığınızda amacımız, size anlatılanı belgeyle, kamuya açık kaynaklarla ve gerektiğinde yerinde yapılan bir kontrolle karşılaştırarak kararınızı sağlam bir zemine oturtmaktır.
Aşağıdaki durumlardan birindeyseniz ön görüşme yararlı olur:
- Bir ev, daire ya da arsa için kapora vermeden önce satıcının, proje firmasının ve tapu koçanının durumunu görmek istiyorsanız.
- Size yüksek getiri vaat eden bir yatırım ya da proje teklifinin arkasındaki firmayı ve yetkililerini tanımak istiyorsanız.
- Evlilik konuşulan birinin adada size anlattığı geçmişi doğrulatmak istiyorsanız.
- KKTC'deki işletmeniz için işe alacağınız adayın beyanlarını, onun rızasıyla, kontrol ettirmek istiyorsanız.
- Görmeden kiralayacağınız evin ilanının ve ev sahibinin gerçek olduğundan emin olmak istiyorsanız.
- Adada okuyan ya da çalışan bir yakınınızdan uzun süredir haber alamıyorsanız.
Bu başlıkların ağırlığı ilçeden ilçeye değişir. Lefkoşa için işe alım öncesi kontrolü, Gazimağusa için evlilik öncesi geçmişi, Girne için yatırım tekliflerini, Güzelyurt için konut ve arsa alımını, İskele için kiralık ilanları, Lefke için de öğrencileri ve haber alınamayan yakınları ayrı sayfalarda anlattık. Her sayfada o ilçenin sizin kararınıza dokunan özelliklerini bulabilirsiniz.
Seçenekleri yan yana koymak: hangi yol ne zaman uygun
Kıbrıs ile bağlantılı bir konuda bilgi edinmenin birden fazla yolu vardır ve her biri farklı bir ihtiyaca cevap verir. Hangi yolun hangi durumda işinize yarayacağını ve neye dikkat etmeniz gerektiğini aşağıdaki tablo özetler.
| Seçenek | Ne zaman uygun | Dikkat |
|---|---|---|
| Satıcıyı, ilanı ya da firmayı kendiniz kontrol etmek | Tutar küçükse ve karşı tarafı tanıdığınız birinin tavsiyesiyle bulduysanız | Çoğunlukla yalnız karşı tarafın verdiği belgeleri görürsünüz; çapraz kontrol eksik kalır |
| Resmî işlemi bir hukukçuyla yürütmek | Sözleşme imzalanacaksa ya da devir gündemdeyse | Orada hukuki değerlendirme yapılır; karşınızdaki kişinin ya da firmanın geçmişi ayrı bir çalışmanın konusudur |
| Belge ve açık kaynak araştırması | Bir firmanın, ilanın ya da kişinin beyanını doğrulamak istediğinizde | İnternette görünen her bilgi doğru olmayabilir; kaynak ve tarih rapora ayrıca yazılır |
| Türkiye ayağında geçmiş ve adres araştırması | Araştırılan kişi ya da şirketin sahibi Türkiye'de yaşamış, çalışmış, evlenmiş ya da iş kurmuşsa | Yalnız hukuka uygun yollarla ulaşılan bilgi rapora girer |
| Yerinde kontrol | Bir dükkânın, adresin ya da şantiyenin gerçekten var olup olmadığını görmek gerektiğinde | Hangi yere bakılacağı kapsam yazılırken netleşir; kontrolün konusu kişi olmaz, yer olur |
Bu yollar birbirinin yerini tutmaz; çoğu durumda ikisi ya da üçü birlikte kullanılır. Örneğin bir konut projesinde sözleşmenin hukuki yanı incelenirken biz satış yapan firmanın ve yetkililerinin geçmişine, projenin ilanda anlatılan durumda olup olmadığına bakarız. İki çalışma aynı kararın iki ayrı yüzünü gösterir.
KKTC ile Türkiye arasındaki bir işin parçaları nerede durur
Kuzey Kıbrıs altı ilçeye ayrılır: Lefkoşa, Gazimağusa, Girne, Güzelyurt, İskele ve Lefke. Güzelyurt 1998'de Lefkoşa'dan, İskele de Gazimağusa'dan ayrılarak ilçe oldu; en genç ilçe olan Lefke ise 2016'da Güzelyurt'un bir bucağı olmaktan çıktı. Bu ayrıntı küçük görünse de eski tarihli bir belgede ya da ilanda bugün Lefke'ye bağlı bir yerleşimin Güzelyurt adıyla anılmasına yol açabilir. Adres ve belge kontrolünde bu tür farkları dikkate alırız. İlanlarda yer adlarının İngilizce ya da Rumca karşılıklarıyla geçmesi de olağandır; Girne'nin Kyrenia, Gazimağusa'nın Famagusta, Güzelyurt'un Morphou diye yazıldığı bir ilanla Türkçe bir sözleşmedeki adresin aynı yeri gösterip göstermediği, kontrolün ilk sorularından biridir.
Kıbrıs ile bağlantılı bir işin adadaki parçası genellikle somut bir şeydir: bir taşınmaz, bir proje, bir ilan, bir işletme ya da bir adres. Türkiye'deki parçası ise çoğunlukla kişiyle ilgilidir; kişinin ya da firma sahibinin geçmişi, Türkiye'deki adresi, daha önceki iş ilişkileri ve kamuya açık kaynaklarda bıraktığı izler bu tarafta durur.
Adadaki resmî işlerin nerede yürüdüğünü bilmek de planı kolaylaştırır. Bir taşınmazın tapu işlemi, taşınmaz hangi ilçedeyse orada görülür; şirketlerin kaydı ise ilçelere dağılmaz, Lefkoşa'daki merkezde toplanır. Altı ilçenin her birinde bir kaza mahkemesi bulunur, ağır ceza mahkemesi ise yalnız Lefkoşa, Gazimağusa ve Girne'dedir. Bu bilgiler, size sunulan bir belgenin hangi daireden gelmiş olması gerektiğini anlamanıza yardım eder.
Pek çok dosyada asıl sorunun cevabı Türkiye tarafındadır. Adada yeni bir hayat kurduğunu anlatan birinin önceki evliliği, Türkiye'de kapanmış bir şirketi ya da başka bir şehirde bıraktığı ticari anlaşmazlıklar, Kıbrıs'taki görünümünden çok daha fazlasını söyleyebilir. Bu nedenle ön görüşmede ilk konuştuğumuz konulardan biri, araştırılacak kişinin ya da firmanın Türkiye ile bağının ne olduğudur.
Hizmeti Türkiye'den nasıl yürütüyoruz
Kıbrıs ile bağlantılı işleri Türkiye'den planlar ve yürütürüz; adada sabit bir yerimiz bulunmadığını baştan söylemeyi doğru buluruz. Süreç, telefonda ya da WhatsApp yazışmasıyla yapılan bir ön görüşmeyle açılır. Bu görüşmede neyin netleşmesi gerektiğini, elinizde hangi bilgi ve belgelerin bulunduğunu, kararınızın hangi tarihe bağlı olduğunu birlikte ele alırız.
Ardından araştırmanın kapsamı yazılı hale getirilir: hangi soruların cevaplanacağı, hangi kaynaklara bakılacağı, yerinde kontrol gerekip gerekmediği ve raporun hangi başlıklardan oluşacağı.
Yerinde kontrol gerektiğinde, örneğin bir proje alanında inşaatın hangi aşamada olduğunu, ilandaki adresin gerçekten bulunup bulunmadığını ya da bir işletmenin açık olup olmadığını görmek için, hangi yere ne zaman bakılacağını kapsamı yazarken sizinle kararlaştırırız. Böylece adaya yapılacak bir yolculuk yalnız gerçekten gerektiğinde ve önceden belirlenmiş bir amaçla gündeme gelir. Kuzey Kıbrıs'taki çalışmanın malzemesi belgeler, kamuya açık bilgiler ve gerektiğinde görülen yerlerdir; adada bir kişinin izlenmesi hizmetimize dahil edilmez. Bu çerçeve, size teslim edilen bilginin hem sağlam hem de rahatça kullanılabilir olmasını sağlar.
Konut, arsa ve proje alımında bilinmesi gerekenler
Türkiye vatandaşları KKTC'de taşınmaz alırken yabancı alıcı statüsündedir ve bu alımların kuralları 2024'te yeniden düzenlendi. İzin süreci, bir kişinin alabileceği konut sayısı, hisseli taşınmazların ve tarım arazisinin satış dışında kalması gibi başlıklar, hangi taşınmazı ne zaman alabileceğinizi doğrudan etkiler.
Kuralların uygulanması resmî makamların işidir. Bizim katkımız işin öbür yüzündedir: size satış yapan kişinin ya da firmanın kim olduğu, projenin vaat edilen durumda olup olmadığı, ilanda ve sözleşmede geçen bilgilerin birbiriyle tutup tutmadığı. Satıcının elindeki koçanın hangi türden olduğu ve en son tarihli örneğinin ne gösterdiği, bu kontrolün çıkış noktasıdır.
Konut ve arsa alımını Güzelyurt sayfamızda, yatırım tekliflerini Girne sayfamızda ayrıntılı anlattık. Koçan türleri ve satıcı kontrolü üzerine hazırladığımız rehber de ödeme takviminizi kurarken işinize yarar.
Kişi hakkında geçmiş araştırması: evlilik ve işe alım
Adada tanışılan biriyle evlilik konuşulmaya başladığında, karşı tarafın anlattığı geçmişin doğru olup olmadığını merak etmek son derece anlaşılır bir durumdur. Bu araştırmanın ağırlığı çoğunlukla Türkiye ayağındadır: kişinin önceki evlilikleri, hangi şehirlerde yaşadığı, nerede okuyup çalıştığına dair söyledikleri ve internette bıraktığı izler. Kıbrıs ayağında ise anlattığı işin, işletmenin ya da adresin gerçekten var olup olmadığına bakılır. Gazimağusa sayfamız ve evlilik öncesi araştırma rehberimiz bu konuyu daha ayrıntılı ele alır.
İşe alımda yaklaşım farklıdır. KKTC'de işletmesi olan ya da adada çalışacak birini işe alan bir işveren, adayın özgeçmişini, önceki işlerini ve referanslarını adayın rızasıyla doğrulatabilir. Rıza bu çalışmanın şartıdır; aday neyin kontrol edileceğini bilir ve süreç iki taraf için de açık yürür. Lefkoşa sayfamızda işe alım öncesi kontrolün nasıl kurulduğunu anlattık.
Haber alınamayan yakın ve adada okuyan öğrenci
Kuzey Kıbrıs, Türkiye'den gelen öğrenciler için önemli bir eğitim merkezidir: 2024-2025 öğretim yılında adadaki yükseköğretim kurumlarında 104.873 öğrenci vardı ve lisans öğrencilerinin neredeyse yarısı Türkiye uyrukluydu. Adada okuyan bir öğrenciden ya da çalışan bir yakından günlerce haber alınamıyorsa önce resmî bildirim yapılmalıdır: KKTC polisine haber verilir, öğrenciyse okulun ilgili birimine de ulaşılır. Bizim çalışmamız bu resmî sürecin yanında yürür. Kişinin açık kaynaklardaki son izlerini derlemek, Türkiye'deki aile ve arkadaş çevresinin bildiklerini bir araya getirmek ve Türkiye'ye dönüp dönmediğine dair işaretleri değerlendirmek bu çalışmanın parçalarıdır.
Lefke'de bir üniversite bulunduğu için Lefke sayfamızda bu konuyu öğrenci aileleri açısından ayrıntılı anlattık. Aynı yaklaşım adanın öteki ilçelerinde okuyan ya da çalışan yakınlar için de geçerlidir.
Raporda neler yer alır
Rapor, ön görüşmede belirlenen sorulara tek tek cevap verecek biçimde düzenlenir. Her bulgunun yanında kaynağı ve hangi tarihte görüldüğü yazar; doğrulanan bilgi ile doğrulanamayan bilgi ayrı başlıklarda tutulur. Bir sorunun cevabına ulaşılamadıysa bu da açıkça belirtilir, çünkü bir bilginin bulunamadığını bilmek de karar verirken işe yarar. Yerinde kontrol yapıldıysa kontrol edilen yerin durumu ve tarihi rapora eklenir.
Raporu kiminle paylaşacağınız ve onu hangi kişi ya da kurum önünde kullanacağınız sizin kararınızdır. Kullanım amacını baştan söylemeniz, raporun başlıklarının ona göre kurulmasını sağlar.
Gizlilik ve ücret
Paylaştığınız bilgiler, dosyada görev alanların dışına çıkmaz. Araştırma boyunca karşı tarafa bu çalışmayı kimin istediği söylenmez. Hazırlanan rapor size teslim edilir ve başka kimseyle paylaşılmaz.
Ücret; cevaplanacak soruların sayısına, bakılacak kaynakların genişliğine ve yerinde kontrol gerekip gerekmediğine göre belirlenir. Kapsam yazılı olarak netleşmeden bir rakam söylemek yanıltıcı olacağından ücret, kapsamla birlikte ve onayınızdan önce bildirilir.
Kıbrıs için danışılan sorular
Kıbrıs ile ilgili bir iş için adada bulunan bir özel dedektif mi gerekir?
Kıbrıs ile bağlantılı işlerin büyük kısmı adada sürekli bulunmayı gerektirmez. Satıcı, proje firması, ilan ya da kişi geçmişiyle ilgili sorular çoğunlukla kayıt, belge, açık kaynak ve Türkiye ayağındaki araştırmayla cevaplanır. Bir yerin, örneğin bir şantiyenin ya da dükkânın, yerinde görülmesi gerekiyorsa bu ziyaret, kapsam yazılırken sizinle birlikte tanımlanır. Böylece adaya yapılacak bir yolculuk yalnız gerçekten gerektiğinde ve önceden belirlenmiş bir amaçla gündeme gelir.
Özel dedektif Kıbrıs bağlantılı bir konuda tam olarak ne iş yapar?
Kararınızı etkileyen bir sorunun cevabını, hukuka uygun yollarla toplanan bilgiyle verir. Kıbrıs bağlantılı işlerde bu; bir satıcının, firmanın, ilanın ya da kişinin beyanını belgeyle, açık kaynakla ve Türkiye'deki geçmişiyle karşılaştırmak, gerektiğinde bir yeri yerinde görmek ve sonucu kaynaklarıyla birlikte yazılı rapora dökmek anlamına gelir.
KKTC'de yaşayan bir kişinin Türkiye'deki geçmişi araştırılabilir mi?
Evet, araştırılabilir ve Kıbrıs bağlantılı işlerin en çok işe yarayan parçalarından biri de budur. Hangi şehirlerde yaşadığı, okul ve iş geçmişine dair anlattıkları, ortağı olduğu ya da sonlandırdığı ticari girişimler hukuka uygun yollarla bir araya getirilir. Neye bakılacağı ön görüşmede sorunuza göre belirlenir; sorunuzla ilgisi olmayan bilgi rapora alınmaz.
Ön görüşme için yüz yüze görüşmek gerekir mi?
Gerekmez. Görüşme uzaktan yürür ve bu ilk aşamada adınızı söylemeniz şart değildir. Elinizde ilan, sözleşme, fotoğraf ya da yazışma gibi belgeler varsa kapsam yazılı hale geldikten sonra paylaşmanız, araştırmanın doğru yerden başlamasını sağlar. Belgeleri paylaşmadan önce kapsamın ve ücretin ne olacağını görmüş olursunuz.
Kararımın yaklaşan bir tarihi var; araştırma ona yetişir mi?
Bunu ön görüşmede birlikte değerlendiririz. Tarih kısıtınızı baştan söylemeniz, kapsamın ona göre kurulmasını sağlar. Bazı sorular hızla cevaplanabilirken yerinde kontrol gerektiren işler daha fazla planlama ister. Yetişmeyecek bir işi baştan söylemek, son gün size eksik bir rapor vermekten daha yararlıdır.
Araştırma sürerken yeni bir soru çıkarsa ne olur?
Kapsam sizin onayınız olmadan genişletilmez. Çalışma sırasında örneğin firmanın başka bir ortağı ya da ilanın başka bir adresle yayımlanmış bir kopyası ortaya çıkarsa, bunun araştırmaya eklenip eklenmeyeceğini size sorarız. Ek bir bakım gerekiyorsa ücrete etkisi de aynı anda bildirilir; karar sizde kalır.
Bilgilerin dayanağı
- KKTC İstatistik Kurumu, İstatistik Yıllığı 2024
- Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi, sık sorulan sorular
- KKTC Mahkemeleri (kaza ve ağır ceza mahkemeleri)
- KKTC Tapu ve Kadastro Dairesi duyuruları
- Vikipedi: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ilçeleri
- Wikipedia: Lefke District (2016'da ilçe oluşu)
- Diken, 21.05.2024: KKTC'de yabancıların taşınmaz edinmesine ilişkin yasa değişikliği
- Vikipedi: Lefke Avrupa Üniversitesi