Prestij Dedektiflik

Kuzey Kıbrıs'ta Ev Alırken Koçan Türü ve Satıcı Kontrolü: Ödeme Öncesi Bakılacaklar

Ara: 0212 706 82 62

Son gözden geçirme:

Bu kontrolü hangi aşamada yaptırırsınız

Kuzey Kıbrıs'ta konut almayı düşünen biri genellikle önce bir ilan görür, ardından bir emlakçıyla ya da doğrudan proje firmasıyla konuşur ve kısa süre içinde kapora istenir. Kontrol için en doğru zaman, bu kaporanın ödenmesinden öncesidir. Ödeme yapıldıktan sonra yapılan bir araştırma da bilgi verir, ancak o noktada vazgeçmenin bir bedeli olur.

Bu yazı özellikle şu durumlardaki alıcılar için hazırlandı:

Hangisinde olursanız olun, cevaplanması gereken sorular benzerdir: Satılan şey gerçekten satıcıya mı ait, üzerinde sizi ilgilendiren bir kısıt var mı, karşınızdaki kişi ya da firma söylediği kişi mi ve verdiği sözleri tutabilecek bir geçmişe sahip mi?

Satın alma biçimine göre seçenekler

Konutu nasıl satın aldığınız, hangi kontrolün öne çıkacağını belirler. Dört yaygın satın alma biçimini aşağıdaki tablo karşılaştırır.

SeçenekNe zaman uygunDikkat
Koçanı çıkmış hazır konutHemen kullanmak ya da kiraya vermek istiyorsanızKoçanın türü, malik adı ve satıcının malikle aynı kişi olup olmadığı
İnşaatı süren projeden alımÖdemeyi zamana yaymak istiyorsanızArsanın kimin adına kayıtlı olduğu, firmanın önceki projeleri, inşaatın ödeme planıyla uyumu
Bireysel satıcıdan ikinci elBelirli bir semtte, hazır bir yapı arıyorsanızSatıcının yetkisi, vekâletle satışta vekâletin kapsamı, aynı evin başka ilanlarda farklı bilgiyle görünmesi
Arsa alıp ev yaptırmakUzun vadeli düşünüyor ve süreci yakından izleyebiliyorsanızArsanın niteliği; tarım ve orman arazisinin yabancılara satılamaması; yüklenicinin geçmişi

Tablodaki her satırın ortak noktası, belgenin kendisini görmeden ödeme yapmamaktır. Fotoğrafı gönderilen bir koçan ile güncel kayıt arasında fark olabilir; size gösterilen belgenin tarihini mutlaka sorun.

Koçanın türünü neden sormalısınız

Kuzey Kıbrıs'ta tapu belgesi koçan olarak anılır ve tek tip değildir. Basında ve alım rehberlerinde Türk koçanı, eşdeğer koçan ve tahsis koçanı gibi adlarla ayrılan türlerden söz edilir; taşınmazların fiyatının da koçan türüne göre değişebildiği haberlere yansımıştır. Tür, taşınmazın geçmişi hakkında bilgi verir ve bazı alıcılar için risk değerlendirmesinin bir parçasıdır.

Bu yazı koçan türlerinin sonuçlarını tartışmaz; alıcı açısından önemli olan, türü satıcının ağzından açıkça duymak ve ödeme öncesinde belgenin yakın tarihli bir kopyasını incelemektir. Satıcı bu soruya net cevap vermiyorsa ya da belgeyi göstermeyi sürekli erteliyorsa, bu kendi başına bir sonuç sayılmaz, ancak durup düşünmeniz için yeterli bir işarettir.

Projeden alımda durum biraz farklıdır: dairenizin koçanı henüz yoktur. Bu durumda sorulacak soru, projenin yükseldiği arsanın koçanının kimin adına kayıtlı olduğu ve firmanın o arsa üzerinde satış yapmaya yetkili olup olmadığıdır.

2024 değişikliği alıcıya ne getirdi

Mayıs 2024'te KKTC'de yabancıların taşınmaz edinmesine ilişkin kurallar değişti. Türkiye vatandaşları da bu kuralların kapsamındadır. Haberlere yansıyan başlıca noktalar şunlardır:

Satıcı kontrolü açısından bu kuralların iki pratik sonucu vardır. Birincisi, hisseli bir taşınmaz size sunuluyorsa bunun neden ve nasıl mümkün olduğunun açıklanması gerekir. İkincisi, izin süreci zaman aldığı için ödeme takviminizi izin ve devir takvimiyle birlikte düşünmelisiniz; büyük ödemelerin devirden çok önceye yığıldığı bir plan, satıcıya duyduğunuz güvenin sağlam bir zemine dayanmasını gerektirir.

Satıcıda ve proje firmasında neye bakılır

Koçan taşınmazı anlatır; satıcı kontrolü ise karşınızdaki kişiyi ya da firmayı. Araştırmada ele aldığımız başlıca sorular şunlardır:

Bu soruların bir kısmı Kıbrıs'taki belge ve ilanlarla, bir kısmı ise Türkiye ayağındaki araştırmayla cevaplanır. Satıcı ya da şirketin patronu Türkiye ile bağlantılıysa, geçmişine dair en açıklayıcı bilgi çoğu zaman Türkiye tarafındadır.

Yerinde kontrol ne zaman anlamlı olur

Projeden alımda ya da uzaktan yürütülen bir satışta, ilanda gördüğünüz yerin gerçekte nasıl olduğunu bilmek isteyebilirsiniz: inşaat hangi aşamada, şantiyede çalışma sürüyor mu, ilanda anlatılan çevre gerçekle örtüşüyor mu, daha önce teslim edildiği söylenen yapılar kullanılıyor mu? Böyle bir ihtiyaç varsa ziyaret, kapsamın ayrı bir maddesi olarak önceden tanımlanır. Bakılan şey yapılar ve adreslerdir; satıcı ya da firma çalışanları gözlem konusu olmaz.

Ziyaretin raporda karşılığı, tarihi belli bir durum tespitidir. Bu tespit, ödeme takviminizi inşaatın gerçek ilerleyişiyle karşılaştırmanıza imkân verir.

Rapor hangi kararı kolaylaştırır

Raporda koçana ve satıcıya ilişkin her bulgu, kaynağı ve tarihiyle birlikte yer alır; doğrulanan ve doğrulanamayan bilgi ayrı tutulur. Bu yapı size üç seçenekten birini rahatça seçme imkânı verir: satışa devam etmek, belirli konuları sözleşmede güvenceye bağlatmak ya da kaporayı ödemeden geri çekilmek.

Raporu satıcıyla pazarlıkta, sözleşme görüşmesinde ya da ailenizle karar verirken kullanabilirsiniz; hangi bulguyu kiminle paylaşacağınızı siz belirlersiniz. Rapor, satıcıya hangi soruyu hangi sırayla soracağınızı da somutlaştırır.

Bu konu için danışılan sorular

Koçan türünü satıcıya sormak yeterli mi, belgeyi de görmem gerekir mi?

Belgeyi görmeniz gerekir. Satıcının sözlü cevabı başlangıç noktasıdır; koçanın güncel bir örneği ise malik adını, taşınmazın türünü ve varsa kısıtları gösterir. Size gönderilen fotoğrafın tarihini sorun ve belgenin bir kopyasını saklayın. Belgeyi göstermek için sürekli yeni bir gerekçe öne sürülüyorsa ödemeyi ertelemek, kaybedeceğiniz birkaç günden daha değerlidir.

Türkiye vatandaşı olarak Kuzey Kıbrıs'ta kaç konut alabilirim?

2024'te yenilenen kurallara göre Türkiye vatandaşları KKTC'de en fazla üç konut sahibi olabilir ve her alım izne bağlıdır. Daha önce adınıza alınmış taşınmazlar varsa bunları da hesaba katarak plan yapın; izin çıktıktan sonra devrin altı ay içinde tamamlanması gerektiğini de takviminize ekleyin.

İnşaatı süren bir projeden alırken en önemli kontrol hangisidir?

Projenin yükseldiği arsanın kimin adına kayıtlı olduğu ve firmanın o arsa üzerinde satış yetkisi bulunup bulunmadığıdır. Bunun yanında firmanın daha önce tamamladığı projelerin bugünkü durumu ve ödeme planının inşaatın gerçek ilerleyişiyle uyumu, kaporadan önce bakılması gereken konulardır. Gerekirse şantiyenin bugünkü durumu yerinde görülür ve tarihli olarak rapora eklenir.

Satıcı Türkiye'de yaşıyorsa araştırma nasıl ilerler?

Bu durumda araştırmanın önemli bir kısmı Türkiye ayağında yürür. Satıcının ya da firma sahibinin Türkiye'deki ticari hayatına, açtığı ve kapattığı işletmelere, internete yansımış anlaşmazlıklarına hukuka uygun yollarla bakılır. Kıbrıs ayağında ise belge ve ilan bilgileri bu bulgularla karşılaştırılır. Böylece satıcının adadaki görünümü ile Türkiye'deki geçmişi arasında bir tutarsızlık varsa ödeme yapmadan önce görürsünüz.

Kaporayı ödedikten sonra araştırma yaptırmanın anlamı var mı?

Vardır, özellikle büyük ödemeler henüz yapılmadıysa. Araştırma, sonraki ödemelerden önce satıcı ve proje hakkında net bilgi verir ve sözleşmede hangi konuları güvenceye bağlatmanız gerektiğini görmenizi sağlar. Yine de en az maliyetli zaman, kaporadan önceki dönemdir; bir sonraki alımınızda kontrolü bu aşamada yaptırmanızı öneririz.

Bilgilerin dayanağı

KKTC danışmanlık sayfaları