Son gözden geçirme:
Uzak ve küçük bir ülkeden gelen teklifi neden ayrıca sınamak gerekir
Hagstofa Íslands kayıtlarına bakılırsa İzlanda'da oturan Türk vatandaşları 2020'nin ilk gününde yalnız 39 kişiydi; 2026'nın ilk gününde bu sayı 133'tür. Sayı büyüyor, ama topluluk hâlâ küçük. Bu, Almanya ya da Hollanda'daki bir işveren hakkında çevrenize sorup kolayca öğrenebileceğiniz bilginin, İzlanda için çoğu zaman elinizde olmadığı anlamına gelir. Teklifi yapan firmayı tanıyan bir akraba ya da arkadaş bulmak zordur; karar, büyük ölçüde size gönderilen yazışmalara ve belgelere dayanır.
İzlanda'dan gelen teklifler genellikle cazip görünür: yüksek ücret, konaklama desteği, hızlı başlangıç. Kararı vermeden önce cevaplanması gereken sorular ise somuttur. Firma İzlanda'da gerçekten kayıtlı mı? Faaliyetini sürdürüyor ve yıllık hesaplarını veriyor mu? Size yazan kişi bu firmanın çalışanı mı, yoksa kendini aracı ya da danışman olarak tanıtan biri mi? Sözleşmede ve davet yazısında geçen şirket bilgileri, resmî kayıttakilerle tutuyor mu?
İlk sorulara cevap, şirket kayıtlarını da tutan vergi kurumu Skatturinn'in sitesindeki aramadan gelir. Orada fyrirtækjaskrá (şirket sicili), ársreikningaskrá (yıllık hesaplar) ve VSK-skrá (KDV kaydı) yan yana durur. Arama kutusuna firmanın unvanını, adresini, kennitala numarasını ya da KDV numarasını yazmak yeter; oturum açmak gerekmez. Size gönderilen bir sözleşmede kennitala yoksa ya da kayıttaki adresle uyuşmuyorsa, bu tek bir eksik değil, sorulması gereken bir sorudur.
İkinci kısım, teklifin arkasındaki kişiyle ilgilidir. Teklif Türkiye'deki bir aracı üzerinden geldiyse, o aracının Türkiye'deki geçmişi, daha önce başka ülkeler için verdiği ilanlar ve hakkında açık kaynaklarda yer alan şikâyetler, İzlanda'daki firmadan çoğu zaman daha fazlasını söyler.
Teklifi doğrulamanın yolları yan yana
| Seçenek | Ne zaman uygun | Dikkat |
|---|---|---|
| Firmanın sitesine ve ilandaki iletişim bilgilerine bakmak | İlk izlenim için | Bir internet sitesi ya da e-posta adresi, sicilde bir kayda karşılık gelmeyebilir |
| Skatturinn'de sicil, yıllık hesap ve KDV kaydına bakmak | Firmanın adı, adresi ya da kennitala numarası elinizdeyse | İzlandaca þ, ð ve æ harfleri aramanın sonucunu değiştirebilir |
| Aracının geçmişini araştırmak | Teklif bir aracı, ajans ya da "danışman" üzerinden geldiyse | Aracının Türkiye'deki izi, teklifin ne kadar sağlam olduğuna dair en hızlı ipucudur |
| Belge ve yazışma doğrulaması | Sözleşme, davet yazısı ya da bordro örneği aldıysanız | Belgedeki şirket bilgileri sicildeki kayıtla tek tek karşılaştırılır |
| Ödemeyi ertelemek | Sizden vize, konaklama ya da başvuru masrafı için para istendiyse | Doğrulama bitmeden gönderilen parayı geri almak çoğu zaman mümkün olmaz |
Bu yolların hepsini birden kullanmak gerekmeyebilir. Firmanın kayıtta açıkça bulunduğu ve size doğrudan kendi adresinden yazdığı bir teklifte, aracı araştırmasına hiç ihtiyaç kalmayabilir.
Yakınınız için soruyorsanız
Bu araştırmayı teklifi alan kişinin ailesi de isteyebilir: İzlanda'ya gitmek üzere olan bir çocuk, bir kardeş ya da eş. Böyle bir durumda en sağlıklı yol, araştırmanın yakınınızın bilgisi dahilinde yürümesidir; teklifle ilgili belgeleri o paylaşır, sonuçlar da onun kararını kolaylaştırır. Rapor sizin adınıza hazırlanır, ama okuyacak ve kararı verecek olan çoğu zaman odur.
İzlanda'da sahada çalışma ve veri koruma
İzlanda'nın kamu hizmetleri portalı island.is, Ulusal Polis Komiserliği'nin izin verdiği güvenlik işlerini sayarken koruma, para ve değerli eşya nakli, alarmlara müdahale gibi kalemlerden söz eder; araştırma bu sayılanların arasında geçmez. İzlanda'da yerinde bir adım gerekecek olursa, örneğin firmanın gösterdiği iş yerinin gerçekten var olup olmadığına bakmak için, bunun ülkenin kurallarına göre nasıl atılabileceğini kapsamı yazarken birlikte değerlendiririz. Kişisel verilerin korunmasını ise İzlanda Veri Koruma Kurumu Persónuvernd denetler.
İzlanda için danışılan sorular
İzlandalı bir şirketin kayıtta bulunup bulunmadığına kendim bakabilir miyim?
Temel kontrolü kendiniz yapabilirsiniz. Skatturinn'in arama ekranı üç kaydı birden tarar ve kullanıcı hesabı istemez; unvan, adres, kennitala ya da KDV numarasından birini girmeniz yeterlidir. Bizim katkımız, bu kaydı size gönderilen sözleşme ve yazışmalarla karşılaştırmak ve teklifi ileten kişinin geçmişini araştırmaktır.
Kennitala nedir, teklifte neden önemlidir?
Kennitala, İzlanda'da kişilere ve kuruluşlara verilen kimlik numarasıdır ve şirket kayıtlarında arama yapılan bilgilerden biridir. Gerçek bir işverenin sözleşmesinde ya da resmî yazısında firmanın kennitala numarasının bulunması beklenir. Numara yoksa ya da kayıtta başka bir firmaya çıkıyorsa, bunu teklifi yapandan açıkça sormanız ve cevabı yazılı istemeniz gerekir.
Teklif için benden vize ya da dosya bedeli istendi; ne yapmalıyım?
Doğrulama bitene kadar ödeme yapmamanız en güvenli yoldur. Bedelin kime ve hangi hesaba istendiğini, ödeme talebinin firmanın kayıtlı adresinden mi yoksa kişisel bir hesaptan mı geldiğini not edin. Bunları firmanın sicildeki kaydının ve aracının geçmişinin yanına koyduğumuzda, teklifin arkasında gerçek bir işveren bulunup bulunmadığı genellikle hızla anlaşılır.
Teklif Türkiye'deki bir aracı üzerinden geldiyse araştırma kimi kapsar?
Hem İzlanda'daki firmayı hem de Türkiye'deki aracıyı kapsayabilir. Firma için sicil ve yıllık hesap kaydına bakılır; aracı için Türkiye'deki şirket kaydı, daha önce verdiği ilanlar ve açık kaynaklardaki izleri araştırılır. Aracının firmayla gerçekten bir bağı olup olmadığı, raporun ayrı bir başlığı olur.
Rapor teklifi kabul edip etmeyeceğime karar verir mi?
Kararı vermez, onu kolaylaştırır. Raporda teyit edilen bilgiler, teyit edilemeyenler ve işverene sormanız gereken noktalar ayrı başlıklar altında durur. Teklifi kabul etmeye karar verirseniz, rapordaki sorular işverenle yapacağınız son yazışmanın gündemi olabilir.
İşvereni doğrulamak için birinin İzlanda'ya uçması gerekir mi?
Çoğu durumda gerekmez; kayıtlar çevrim içi, aracının izi ise büyük ölçüde Türkiye'dedir. İzlanda'daki bir iş yerinin kapısına bakmak gibi bir ihtiyaç belirirse bunu ayrıca konuşuruz; çoğu teklif o aşamaya gelmeden netleşir.